Ρήξεις των χιαστών συνδέσμων
Τι είναι οι χιαστοί σύνδεσμοι του γόνατος
Οι χιαστοί (πρόσθιος και οπίσθιος) σύνδεσμοι είναι δύο βασικές ανατομικές δομές του γόνατος. Οφείλουν το όνομά τους στο ότι μεταξύ τους διασταυρώνονται (χιάζονται). Οι χιαστοί αποτελούνται επί το πλείστον από κολλαγόνο και η βασική τους αποστολή είναι η διατήρηση της σταθερότητας του γόνατος σε κάμψη, σε έκταση και σε κάποιο βαθμό και σε στροφή.
Ο ρόλος των χιαστών στη σταθερότητα του γόνατος
Οι χιαστοί σύνδεσμοι ξεκινούν από τον μηρό και καταλήγουν στην κνήμη. Με αυτή τη διάταξη συγκρατούν την κνήμη σε μια ορθή κινηματική σε σχέση με τον μηρό. Με αυτήν την κινηματική που επιβάλλουν οι χιαστοί στο γόνατο, προστατεύουν τις υπόλοιπες δομές από τραυματισμούς (και πιθανόν αρθροπάθεια) και αποδίδουν ένα σταθερό και ελεγχόμενο γόνατο.
Ρήξη χιαστού συνδέσμου: ο συχνότερος τραυματισμός
Ο βασικός τραυματισμός των χιαστών αποκαλείται ρήξη (μερική ή ολική). Ποσοστό 40–50% του συνόλου των τραυματισμών του γόνατος αφορά ρήξη του πρόσθιου χιαστού (ΠΧΣ – ACL).
Πώς προκαλείται η ρήξη χιαστού
Οι ρήξεις των χιαστών προκαλούνται από υπερέκτασή τους. Αυτό μπορεί να συμβεί σε δραστηριότητες που αναγκάζουν το γόνατο να εκτελέσει απότομες αλλαγές, π.χ. ο αθλητής που εκκινεί μια απότομη πλάγια κίνηση ενώ το πόδι του είναι για κάποιο λόγο καθηλωμένο στο έδαφος. Ένας άλλος τρόπος τραυματισμού είναι με άμεση πλήξη κ.λπ. Με ανάλογους μηχανισμούς τραυματίζεται και ο οπίσθιος χιαστός (ΟΧΣ – PCL).
Συμπτώματα ρήξης χιαστού
Τα βασικά συμπτώματα μιας ρήξης χιαστού είναι ο έντονος πόνος, συνήθως οίδημα και μια αίσθηση τριγμού.
Διάγνωση της ρήξης χιαστού
Η κλινική εξέταση για τη διάγνωση βασίζεται στο Pivot Shift test και στη δοκιμασία Lachman (από την οποία ταξινομούμε και τον βαθμό της ρήξης του ΠΧΣ). Η απεικονιστική επιβεβαίωση δίνεται από μια μαγνητική τομογραφία (MRI) του γόνατος.
Επιπλοκές όταν η ρήξη χιαστού δεν αντιμετωπιστεί
Αν η ρήξη παραμείνει χωρίς θεραπεία, είναι πιθανό να εμφανιστούν χόνδρινες βλάβες στο γόνατο. Η πιθανότητα ρήξης μηνίσκων είναι εμφανώς αυξημένη, ενώ η πιθανότητα για εκδήλωση οστεοαρθρίτιδας κινείται στο 60–100%, σε σχέση με την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας μετά από χειρουργική αποκατάσταση που κυμαίνεται στο 14–26%.
Συντηρητική θεραπεία σε μερική ρήξη χιαστού
Σε περιπτώσεις μερικής ρήξης είναι δυνατόν να εφαρμοστεί συντηρητική θεραπεία με ένα πρωτόκολλο αποκατάστασης που αποσκοπεί στην ενίσχυση του ιγνυακού τένοντα και τη χρήση νάρθηκα, καθώς και τροποποίηση της δραστηριότητας.
Πότε απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση χιαστού
Η βασική λύση εκλογής στη σημερινή ορθοπαιδική πρακτική, εφόσον πρόκειται για ασθενή (ακόμη και μεγαλύτερης ηλικίας) που είναι δραστήριος, είναι η χειρουργική αποκατάσταση.
Χειρουργική ανακατασκευή πρόσθιου χιαστού συνδέσμου
Η χειρουργική αποκατάσταση βασίζεται στην αντικατάσταση του απωλεσθέντος χιαστού με μια νέα δομή, η οποία τοποθετείται στην ίδια ή παραπλήσια θέση και προσομοιάζει τις μηχανικές ιδιότητες του χιαστού συνδέσμου που έχει διαρραγεί.
Το πλήρες πρόγραμμα αποκατάστασης μετά από ένα χειρουργείο ανακατασκευής πρόσθιου χιαστού συνδέσμου μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.
Τύποι μοσχευμάτων για την αποκατάσταση χιαστού
Το μόσχευμα που επιλέγεται για να αντικαταστήσει τον ρηχθέντα χιαστό συνήθως είναι αυτομόσχευμα (από τον ίδιο τον ασθενή), συνήθως hamstrings, επιγονατιδικός τένοντας ή τένοντας τετρακέφαλου. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να είναι συνθετικό υλικό (π.χ. πολυεστέρας) ή αλλομόσχευμα.
Στα παρακάτω βίντεο θα δείτε δυο χειρουργικές επεμβάσεις αποκατάστασης ρήξεως ΠΧΣ με χρήση Hamstrings (αυτόμοσχευτικούς τένοντες) και με χρήση δυο διαφορετικών τεχνικών καθήλωσης του μοσχεύματος. (Σημ Υπάρχουν αρκετές τεχνικές καθήλωσης ανάλογα με το είδος του μοσχεύματος και τις ανάγκες του ασθενή).